Avans en Surplus praten met jongeren over AI en ethiek

AI, oftewel kunstmatige intelligentie, wordt steeds belangrijker in het dagelijks leven van jongeren. Veel jongeren gebruiken het voor school, ontspanning en contact met anderen. Denk bijvoorbeeld aan ChatGPT en sociale media. Toch praten jongeren nog weinig mee over belangrijke vragen rondom AI en ethiek. Daarom onderzochten Avans Hogeschool, Surplus Jongerenwerk en  gemeente Breda (team Bredata) hoe je hierover goed met jongeren in gesprek kunt gaan. 

5 werkvormen voor gesprekken over AI 

In het project ‘Onze toekomst, onze technologie’ ontwikkelden de onderzoekers 5 interactieve werkvormen. Met deze werkvormen leren jongeren meer over AI en denken zij na over de invloed van AI op hun leven. 

De werkvormen zijn heel verschillend. Jongeren kregen uitleg over hoe AI werkt, speelden een memoryspel met echte en door AI gemaakte beelden en bedachten hun eigen AI-toepassing. De voorbeelden sloten aan bij onderwerpen die jongeren herkennen, zoals sociale media, school en de openbare ruimte. 

Belangrijke thema’s waren: 

  • privacy 
  • veiligheid 
  • eerlijkheid 
  • vrijheid van keuze 
  • duidelijkheid over hoe AI werkt 
  • gemak 

Wat leren we van het project? 

De onderzoekers ontdekten dat jongeren graag meedoen als het onderwerp dichtbij hun eigen leven staat. Speelse opdrachten helpen om jongeren enthousiast te maken. Voor diepere gesprekken is extra uitleg en begeleiding nodig. 

Jongeren zien veel voordelen van AI. Het kan helpen bij leren en maakt dingen makkelijker. Tegelijk maken jongeren zich zorgen over nepbeelden, verkeerde informatie en privacy. 

Opvallend is dat jongeren privacy belangrijk vinden, maar toch vaak kiezen voor gemak. Veel jongeren hebben het gevoel dat zij weinig invloed hebben op grote technologiebedrijven. Daardoor blijven zij AI gebruiken, ook als dit niet goed past bij hun eigen waarden. 

En nu? Samen aan de slag met AI-geletterdheid! 

Ga zelf aan de slag met de werkvormen en denk mee over het vervolg. De uitkomsten laten zien dat jongeren open staan voor reflectie en dat aandacht voor digitaal burgerschap en AI-geletterdheid onder jongeren belangrijk is. Dit is echter geen taak van slechts een partij, maar een gezamenlijke verantwoordelijk van overheid, onderwijs, jongerenwerk en ouders.

Wil je zelf met de werkvormen aan de slag in jouw klas? Naam dan contact op. Ook blijkt dat gesprek en bewustwording niet alleen voldoende zijn. Jongeren hebben een handelingsperspectief nodig om hun AI-gebruik beter te laten aansluiten bij hun waarden. Welke keuzes kunnen zij maken? Vanuit Bredata verkennen we hoe we hieraan een passend vervolg kunnen geven.  

Heb je ideeën voor een vervolg of wil je op de hoogte blijven van ontwikkelen en jongeren en AI? Dan horen we dit ook graag. Medio november 2026 houdt Bredata ook een bijeenkomst over dit onderwerp.

Meer weten? Neem contact op met de gemeente